مورخان، مفسران و محدثان خطابه ی غدیر

خطابه ی غدیر در کتب بسیاری از شیعه و اهل تسنن آمده است، این خطابه در نزد مورخان، مفسران و محدثان اسلامی دارای جایگاه ویژه ای است. توجه داشته باشید که تاریخ ها همه هجری قمری است.

غدیر

 

مورخانی که واقعه غدیر را در کتاب های خود آورده اند:

نام:                   وفات:      در کتاب:

 

حافظ (1) بلاذُری   297 (2) اَنساب الأشراف

حافظ طبری          310      الولایه فی طُرُق حدیث الغدیر

حافظ ابن‌زولاق مصری        387      تاریخ ابن‌زولاق

حافظ خطیب بغدادی            463      تاریخ بغداد

حافظ ابن‌عبدالبرّقُرطُبی         463      استیعاب

ابوالفتح شهرستانی  548      مِلَل و نِحَل

حافظ ابن‌عساکر دمشقی        571      تاریخ کبیر

یاقوت حَمَوی        626      مُعجم الأدباء و معجم‌البُلدان

حافظ ابوالحسن، ابن اثیر       630      اُسدُالغابه

ابن‌خَلَّکان 681      وَفَیاتُ الاعیان

ابن‌الوردی شافعی   749      تتمّه المختصر

حافظ ابن‌کثیر شامی 774      البدایه و النهایه

ابن خَلدون اشبیلی   808      مقدّمه‌ تاریخ

حافظ ابن‌حَجَر عسقلانی        852      الاصابه و تهذیبّ‌التّهذیب

نور الدّین سَمهودی 911      جواهرالعِقدَین

ابوالعبّاس قرمانی‌دمشقی        1019    اخبارالدُّوَل

نورالدّین حلبی       1044    السیرهُ الحلبیّه

ابوالعرفان‌صَبّان‌شافعی مصری            1206    اَسعافُ الرّاغبین

زینی دحلان مکّی   1304    الفتوحاتُ الاسلامیّه

شیخ یوسف نبهانی  معاصر   الشّرف المُؤَبّد

( در اصطلاح علم حدیث و رجال،”حافظ” به دانشمندی گویند که صد هزار حدیث، با سند، از حفظ بداند.)


 

مفسران، عقایدشناسان و سایر دانشمندان که واقعه غدیر را در کتاب های خود آورده اند:

 

نام:                      وفات:   در کتاب:

قاضی ابوبکرباقلانی           403      التّمهید

ابواسحاق ثعلبی     427یا437          الکشف والبیان(تفسیر)

ابوالحسن واحدی    468      اسبابُ النّزول

ابن سَعدون قرطبی  567      تفسیر کبیر قرطبی

فخررازی 606      مفاتیح الغیب – تفسیر

قاضی بیضاوی      685      طوالع الانوار

سعیدالدّین فرغانی   ح700    شرح قصیده تائیه ابن فارض

قاضی عبدالرّحمن ایجی        756      مواقف

سعدالدّین تفتازانی   792یا 793         شرح المقاصد

قاضی نجم الدّین ابن عَجلون   876      بدیع المعانی

علاء الدّین قوشچی  879      شرح تجریدِ خواجه نصیر طوسی

شربینی قاهری      977      السّراج المنیر(تفسیر)

عبدالحقّ دهلوی     1052    لَمَعات

حامد عمادی دمشقی 1171    الصّلاه الفاخره

عبدالعزیز دهلوی   1176    ازاله الخفاء

قاضی محمّد شوکانی           1250    فتح القدیر(تفسیر)

مولوی محمّد سالم دهلوی      سده13    اصول الایمان

شیخ محمّد عبده مصری        1323    المنار – (تفسیر)

اَلوسی بغدادی       1324    نثرالّلالی

استاد احمد زکی مصری       1353    تعلیقات اغانی

استاد احمد نسیم مصری        1356    تعلیقات دیوان مهیار

دکتر احمد فرید رفاعی         1376    تعلیقات معجم الاُدباء

استاد رافعی مصری            معاصر   شرح هاشمیّات کمیت

استاد محمّد شاکر نابلسی       معاصر   شرح هاشمیّات کمیت

استاد عبدالفتاّح عبد المقصود  1414    تقریظ(الغدیر)

دکتر صفا خلوصی  معاصر   تقریظ(الغدیر)


 

محدثانی که واقعه غدیر را در کتاب های خود آورده اند

 

        نام:                وفات:      در کتاب:

 

محمّد‌بن‌مسلم زُهری 124      اُسدُالغابه‌ ابن‌اثیر

حافظ ابو‌هِشام ضَبّی            133      مسند احمد حَنبل

یحیی‌بن‌سعید تیمی  145      زَینُ‌الفتی، حافظ عاصمی

حافظ عبد‌الملک عَزَمی         145      مُسنَدِ احمد حَنبل

حافظ ابوعُروه‌ اَزدی            154یا153          البدایه و النهایه، ابن کثیر

حافظ شعبه‌بن حَجّاج‌واسطی   160      البدایه و النهایه، ابن کثیر

حافظ ابویوسف سبیعی         162      کفایه‌الطّالب

حافظ ابو‌سَلمه بصری          167      مُسنَد احمد حنبَل

حافظ ابو‌عبد الرّحمن مصری  174      البدایه و النهایه

حافظ ابوهِشام خارفی           199      مُسنَدِ احمد حَنبل

حافظ ابواحمد زُبیری           203      مُسنَدِ احمد حَنبل

حافظ ابوزکریّای قرشی        203      البدایه و النهایه

محمّد‌بن‌ادریس شافعی           204      النهایه، ابن اثیر

حافظ ابوعمروفزاری           206      مسند احمد حَنبل

حافظ عبدالرّزّاق صنعانی      211      البدایه و النهایه

حافظ ابومحمّد انماطی          217      الکشف و البیان، ثعلبی

احمد حَنبل شیبانی   241      مسند و مناقب

حافظ بخاری(صاحب صحیح) 256      تاریخ بخاری ج1 بخش1 ص375

حافظ ابن ماجه قزوینی         273      سُنَن ابن ماجه(ازصِحاحِ ششگانه)

حافظ تِرمِذی(صاحب صحیح) 279      صحیح(ازصِحاحِ ششگانه)

حافظ نسایی          303      خصایص و سُنِن(ازصِحاحِ ششگانه)

حافظ ابویعلی موصلی          307      المسندالکبیر

حافظ ابوالقاسم بَغَوی           317      مُعجَمُ الحدیث

ابوبِشر دولابی       320      الکنی و الاسماء

حافظ ابو‌جعفر طَحافی          321      مشکلُ الاَثار

حافظ ابوجعفر طبَرانی         360      المعجمُ الکبیر

حافظ ابن‌بَطّه عُکبَری          387      الإبانه

حافظ ابوبکر احمد فارسی      407یا411          ما نَزَلَ مِنَ القرآنِ فی امیرالمؤمنین

حافظ ابوبکر بیهقی 458      سُنَنُ الکبری

ابن مُغازلی شافعی  483      مناقب

حافظ ابوسعد سَمعانی           562یا563          فضایل الصّحابه(صاحب کتاب الأنساب)

حافظ ضیاء الدّین مقدسی       643      الفصولُ المختاره

حافظ گنجی شافعی  658      کفایه الطُالب

حافظ نَوَوی شافعی  676      ریاضُ الصّالحین و تهذیبُ الأسماء واللّغات

حافظ مُحِبُّ الدّین طبَری        694      الرّیاض النّضِرَه و ذخایرُ العُقبی

شیخ الإسلام حَمُّئی  722      فرائدُالسِّمطَین

حافظ ابو الحجّاج شافعی        742      تحفه الأشراف

حافظ جمال الدّین زَرَندی،      ح 750   نظم دُرَرالسّمطین

ابن شهاب همدانی   786      مودّه القُربی

حافظ ابوالحسن هَیثَمی          807      مجمعُ الزّوائدومنبع الفوائد

ابوعبدالله وَشتانی مالکی       827یا 828         شرح صحیح مسلم

قاضی بدرالدّین عینی حنفی    855      عمدهُ القاری شرح صحیح بخاری

ابوعبدالله سَنوسی   895      شرح صحیح مسلم

حافظ ابوالعبّاس قَسطلانی      926      المَواهبُ اللُدُنّیّه

متّقی هندی           975      کَنزُ العُمّال

جمال الدّین شیرازی            1000    الاربعین فی مناقب امیرالمؤمنین

قاری هروی         1014    المِرقاه

زین الدّین مَناوی    1031    فیض القدیر

شهابُ الدّین خَفاجی حنفی      1069    نسیم الرّیاض

برهان الدّین مصری            1106    فتوحات وَهبِیّه

ابن حمزه حَرّانی    1120    البیانُ والتّعریف

ابو عبد الله زَرقانی مصری    1122    شرح مواهب

شیخ محمّد بیروتی شافعی      1276    اَسنَی المطالب

حافظ ناصرُالسّنّه شهابُ الدّین  معاصر   تشنیفُ الاذان


معرفی کتاب درباره سند حدیث غدیر

 

کتب مفصلی در زمینه بحث های رجالی و تاریخی مربوط به سند حدیث غدیر تالیف شده است که بهترین نمونه آن کتاب «الغدبر» تالیف علامه بزرگ شیخ عبدالحسین امینی نجفی رضوان الله علیه است.

در این کتاب ها ، اسماء راویان حدیث غدیر جمع آوری شده و از نظر رجالی درباره موثق بودن راویان بحث شده و تاریخچه مفصلی از اسناد و راویان حدیث غدیر تدوین شده و جنبه های اعجاب انگیز آن در زمینه های اسناد و رجال تبیین گردیده است. ذیلا به دو نمونه اشاره می شود:

ابوالمعالی جوینی می گوید: در بغداد در دست صحافی یک جلد کتاب دیدم که بر جلد آن چنین نوشته شده بود: « جلد بیست و هشتم از اسناد حدیث  «من کنت مولاه فعلی مولاه» از این جلد مجلد بیست و نهم خواهد بود»

ابن کثیر می گوید: «کتابی در جلد ضخیم دیدم که طبری در آن ، احادیث غدیر خم را جمع آوری کرده بود.»

اگرچه کتاب برای معرفی در این زمینه بسیار زیاد است ولی در اینجا چند کتاب به عنوان راهنمایی و برای آگاهی از مباحث مربوط به سند حدیث غدیر معرفی می شود:

الطرائف، سید بن طاووس :ص33

کشف المهم فی طریق خبر غدیر خم ، سید هاشم بحرانی

بحارالانوار، علامه مجلسی : ج 37 ص 181 و 182

عوالم المعلوم، شیخ عبدالله بحرانی : ج 15/3 ص 307 تا  327

عبقات الانوار ، میرحامد حسین هندی ، جلد غدیر

الغدیر ، علامه امینی: ج1 ص12 تا 151 و 294 تا 322

خلاصه عبقات الانوار، علامه محقق سید علی حسینی میلانی دامت افاضاته، جلد غدیر

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *