دعاهایتان را بیمه کنید

دعاهایتان را بیمه کنید

“آداب دعا ”
دعا آداب بسیار دارد و روایات و احادیث به آن اشاره دارند،که مهمترین آنها را ذکر مى‏کنیم:
1 – دعا باید پنهانى باشد، دعاى آشکار و دعایى که در نماز جماعت و درپیش دیگران خوانده مى‏شود، بدون شک نیک است؛ امّا اگر دعا در دل شب، میان‏انسان و خدا برقرار شود، از جهت اخلاص و عمق ارتباط با خدا، با دعاى نوع اوّل‏تفاوت دارد، از اینرو پیامبر مى‏فرماید:
“دعوه السرّ تعدل سبعین دعوه من العلانیه.”
“دعاى پنهانى برابر است با هفتاد دعاى آشکار.” (بحار الانوار، ج‏90، ص‏312)

2 – انسان نه فقط وقتى که رنجها و مشکلات ،او را در میان گرفته‏اند، بلکه ‏هنگام آسایش، رفاه و پر نعمتى نیز باید دعا کند. پس وقتى انسان گرفتار هیچ‏ مرضى، مشکلى و سختى در زندگیش نباشد و دعا کند، دعایش مستجاب مى‏شود و با این امر، هنگامی که انسان در رنجها و گرفتاریها دعا مى‏کند، در استجابت دعا مؤثّرتر است؛ این به این معنى است که انسان خدایش را در حالت آسایش و راحتی ‏فراموش نکرده است، از این رو پیامبر مى‏گوید:
“من سرّه أن یستجیب اللَّه له فی الشدائد والکرب فلیکثر الدعاء عند الرخاء.”
“کسى که استجابت خدا براى او در شداید و رنجها، خوشحالش مى‏کند ،باید به هنگام آسایش بسیار دعا کند.” (بحار الانوار، ج‏90، ص‏312)
پس باید در روزگار آسایش نیز روابط خود را با خدا عمیق کنى تا خداوند تو را در روزگار سختى بیاد آورد و در رنجها و گرفتاریها دعایت را مستجاب کند.

3 – دعا باید قرین عمل باشد، انسانى که دعایش را پوشش تنبلى و مایه‏ ی توجیهِ سستى مى‏کند، دعایش مستجاب نمى‏شود. پیامبر مى‏فرماید:
“الداعی بلا عمل کالرامی بلا وتر”.
“نیایشگر بى عمل همچون تیراندازى است که کمانش زه ندارد.” (بحار الانوار، ج‏90، ص‏312)
کسى که بدون تفنگ تیرى را پرتاب کند، تیراندازیش بیهوده و بدون نفع‏ و نتیجه خواهد بود، زیرا گلوله زمانى اثر خواهد داشت که از دهانه‏اى ثابت شلیک شود.
دعا نیز چنین است، اگر همراه عمل نباشد، سنّتى خشک و بیهوده خواهدبود. پس عمل، سکّوى پرتاب دعاست وتکیه گاه صعود دعا.

4 – انسان باید دعایش را نخست با ثنا، حمد و شکر خدا آغاز کند و بعد بر پیامبر و اهل بیتش درود فرستد، آنگاه خواسته‏هاى خود را بیان کند، این روش ‏بیشترین تضمین را براى استجابت دارد، امام صادق‏ علیه السلام فرموده است:
“إیّاکم أن یسأل أحد منکم ربّه شیئاً من حوائج الدنیا والآخره حتى یبدأ بالثناءعلى‏اللَّه تعالى والمدحه له، والصلاه على النبی وآله، ثمّ‏الاعتراف بالذنب ثمّ المسأله”.

“زنهار! کسى از شما چیزى از حوائج دنیا و آخرت از خداوند نخواهد، مگراینکه دعا را با ثنا و ستایش خدا و درود بر پیامبر و آلش آغاز کند و سپس به گناه ‏اعتراف نماید، آنگاه بر سر حاجت خود رود.” (بحار الانوار، ج‏90، ص‏312)
از اینجاست که مى‏بینیم دعاهاى به جا مانده از پیامبر و اهل بیت چنین‏روشى دارند. امّا گاهى پیش مى‏آید که انسان مؤمن در ثنا و حمد خدا غرق مى‏شودو در دعا به حالتى مى‏رسد که در آن حاجتهاى خود را فراموش مى‏کند. پس در این‏صورت چه نتیجه و ثمرى در این حالت هست؟ امام صادق‏علیه السلام مى‏گوید:
“إنّ العبد لتکون له الحاجه إلى اللَّه فلیبدأ بالثناء على اللَّه، والصلاه على محمّدوآله حتى ینسى حاجته فیقضیها اللَّه له.”
“گاهى بنده حاجتى دارد، پس دعا را با ثنا بر خدا و درود بر پیامبر آغازمى‏کند و نیاز خود را فراموش مى‏نماید، پس خدا آن را براى وى بر آورده‏ مى‏سازد.” (بحار الانوار، ج‏90، ص‏342)
بنابراین خدا حاجت او را بى آنکه خود درخواست کند برآورده مى‏سازد،زیرا خدا آنچه را که در سینه‏هاست مى‏داند و بنده ،ذکر حاجات خود را به سبب‏استغراق در حمد، ثنا و درود، فراموش کرده است. از امام صادق ‏علیه السلام روایت شده‏است وقتى که انسان قبل از دعا به ثنا و ستایش خدا بپردازد، دعایش حتماً مستجاب‏ مى‏شود و وقتى قبل از ثنا به دعا پردازد امیدى به اجابت هست؛ پیامبر، ما را باگفته خود:
“سلام پیش از سخن.” (بحار الانوار، ج‏90، ص‏313)ادب فرموده، پس هنگامى که دعا مى‏کنیم باید قبل از دعا، سلام کنیم؛ امّا سلام کردن بر خدا چگونه است:
– با حمد و ثنا و تهلیل و تمجید…

5 – انسان باید هنگام دعا غرقِ خوارى، و خشوع و خضوع باشد نه اینکه درحالت غرور، تکبّر و بزرگمنشى به دعا پردازد و تا حالت حقیقى خوارى و خشوع‏ برایش حاصل نشده، باید به این حال تظاهر کند، امام صادق‏ علیه السلام مى‏فرماید:
“خدا به موسى وحى کرد: هرگاه در پیشگاه من ایستادى، همانند انسانِ‏خوارِ نیازمند بایست.”
بعضى از روایات اشاره دارند به ضرورت اینکه انسان براى حفظ حالت‏خوارى و خشوع، دستهایش را هنگام دعا بلند کند و در برابر خود نگه دارد و به آنها بنگرد و به آسمان نگاه نکند.

چرا که یکی از آداب دعا و تقاضا آنست که اگر مطلب مهمی را از شخص بزرگی می طلبیم آنرا به لفظ ِامر و نهی ادا نکنیم.

به عنوان مثال حضرت ابراهیم گناهکاران ِامت خود را اینگونه دعا می فرمود: خدایا هر که از تبعیت من سرپیچی کند، پس همانا تو آمرزنده و مهربانی (ابراهیم /36) و نفرمود :پس آنان را بیامرز و بر آنان مهربان باش. و نیز حضرت عیسی عرضه داشت :پروردگارا ، اگر ایشان را عذاب کنی همانا آنان بندگان تو اند و اگر بیامرزی پس همانا عزیز و حکیمی(مائده /118) و نفرمود :آنان را بیامرز .و ایوب دعا کرد:پروردگارا بیماری به من روی آورده است و تو مهربانترین ِمهربانان هستی (انبیاء/83)و نفرمود:به من مهربانی کن.
6 – بسنده نکردن به نیازهاى خود، تعمیم دعا به دیگران، بلکه مقدّم داشتن‏چهل مؤمن در دعا، سپس بر سر نیازهاى ویژه ی خود آمدن؛ و این روش یکى از عوامل استجابت است، پیامبرصلى الله علیه وآله مى‏فرماید:
“إذا دعا أحد فلیعمّ، فإنّه أوجد للدعاء، ومن قدّم 40 رجلاً من اخوانه قبل أن‏یدعو لنفسه، استجیب له فیهم وفی نفسه.”
“هرگاه کسى دعا کند باید آن را عمومیّت بخشد، زیرا در دعا واجبتر است ‏و هر که چهل تن از برادرانش را در دعا بر خود مقدّم کند دعایش در حقّ آنان‏ وخودش مستجاب مى‏شود.” (بحار الانوار، ج‏90، ص‏313)

7 – اینکه آدمى در روزگار سختى و نیاز، روزه بدارد، زیرا روزه به استجابت ‏دعا کمک مى‏کند، امام على‏علیه السلام در این مورد مى‏فرماید:
“إذا نزل بالرجل الشدّه والنازله فلیصم، فإنّ اللَّه یقول: استعینوا بالصبروالصلاه” والصبر هو الصوم، قال: دعوه الصائم تستجاب عند إفطاره.”
“هرگاه سختى و بلایى بر کسى نازل شد باید روزه بگیرد، زیرا خدامى‏فرماید: از شکیبایى و نماز یارى گیرید. و شکیبایى همان روزه است و دعاى ‏روزه‏دار به هنگام افطار مستجاب مى‏شود.” (بحار الانوار، ج‏90، ص‏313)
روزه‏ دارى که در طول روز در برابر شهوات خود مقاومت مى‏کند، در پایان‏روزه از روحى بسیار شفّاف بهره‏مند مى‏شود، از اینروست که بر عمیق ساختن ‏ارتباط خود با خدا، تواناتر مى‏گردد. و به این دلیل رحمت خدا بر او نازل مى‏شود و دعایش مستجاب مى‏گردد. از اینجاست که انسان باید لحظات افطار را درروزهاى ماه مبارک رمضان، براى دعا غنیمت شمارد، آنهم نه فقط براى خود، بلکه ‏قبل از دعا براى خود،و براى مؤمنان، ‏ و به خصوص برای ظهور حضرت حجت علیه السلام دعا کند.

8 – اینکه میان تو و خدا اعمالى صالح باشد، که بر اساس آن دعا کنى و آن را وسیله تقرّب به خدا قرار دهى، زیرا اعمال صالح باعث ایجاد رابطه خوب و مثبت‏ میان خدا و انسان مى‏شود، پس وقتى بنده اعمال صالح خود را در پیشگاه خدا بنهد و از او حاجت خواهد، احتمال استجابت چند برابر مى‏شود. در اینجا اشاره‏مى‏کنیم به روایت مفصّلى که در کتاب “بحار الانوار” آمده است:
“سه تن در بیابان به سوى کوهى راه مى‏سپردند، باران گرفت و وادارشان کردکه به غارى که مى‏شناختند پناه برند، پس به غار درآمدند تا در آن از باران در امان ‏باشند، بر بالاى غار تخته سنگى بود که بر کلوخى سوار بود، پس چون کلوخ نم‏گرفت، سنگ غلتید و بر در غار شد و آن را بست و آنجا را تاریک کرد، آنها به یکدیگرگفتند: ردّ پاى ما از بین رفته و خویشان و آشنایانمان از ما بی خبرند و اگر نیز از حال ما باخبر شوند کمکى نمى‏توانند بکنند، زیرا آدمیان توان گرداندن این سنگ را از اینجا ندارند، به خدا این گور ماست که در آن خواهیم مرد و از آن در روز قیامت بیرون‏خواهیم آمد.

باز گفتند: آیا موسى بن عمران و پیامبران بعد از او به ما امر نکردند که ‏اگر گرفتار مصیبتى شدید خدا را به محمّد و آل او بخوانید؟ و مصیبتى از این بزرگتر نیست، پس دعا کنیم و هر کدام از ما یکى از کارهاى نیکش را که در آن خدا را منظور داشته، ذکر کند تا شاید فرجى حاصل شود.
یکى از آن سه تن گفت: خدایا تو مى‏دانى که من مردى ثروتمند بودم، کارو بار و روزگار خوبى داشتم و قصرها و خانه‏هایى بَنا مى‏کردم، و اجیرانى داشتم که‏ در میان آنها مردى بود که به اندازه ی دو نفر کار مى‏کرد. چون عصر شد اجرت یک نفر را به او دادم، امتناع کرد و گفت: من به اندازه دو نفر کار کردم و دو برابر اجرت‏مى‏خواهم، به او گفتم: من با تو به اندازه کار یک نفر شرط کردم و اینکه به اندازه‏ یک نفر دیگر هم کار کرده‏اى دلخواه خودت بوده و اجرتى ندارى. مرد عصبانى شد و رفت و هیچ اجرتى نگرفت، من هم با آن پول گندم خریدم و کاشتم و محصول آن‏را نیز سال دیگر کاشتم و همینطور تا چند سال، تا اینکه مقدار بسیار زیادى شد که با آن، آب و ملک و قصر و روستا و خانه و گله‏هاى شتر و گوسفند و گاو و بز و چهارپایان دیگر و وسایل و کالا و بنده و… خریدم و صاحب درهم و دینار بسیارشدم.
بعد از چند سال همان مرد بر من گذشت، دیدم که حالش بد است و ضعیف‏ و فقیر شده و چشمش کم بین گشته، به من گفت: اى بنده خدا آیا مرا مى‏شناسى؟من همان اجیر توام که امروز فقیر گشته‏ام و اکنون راضى هستم به آن اجرتى که ‏به دلیل بى نیازیم از آن، نخواستم، به او گفتم: همه این دارایى‏هاى من از توست،همه را برگیر، بر تو مبارک باد! مرد گریست و گفت: اى بنده خدا حقّ مرا ندادى‏ وحال دارى ریشخندم مى‏کنى؟ گفتم: نه، سخن من به جِدّ است، اینها همه از ثمره اجرت توست که پدید آمده، اصل از آنِ توست و همه این فروع تابع اصل،پس از آنِ توست. و همه را تسلیم او کردم. خدایا تو مى‏دانى که این را به امید ثواب‏ تو وترس از عذابت کردم، به حقّ محمّد افضل اکرم، سرور اوّلین و آخرین که با خاندانش که برترین خاندانهاى انبیاء و اصحابش که گرامیترین اصحاب پیامبران ‏و امّتش که بهترین همه ی امّتها هستند شرافتش بخشیدى، فرجى حاصل کن.
امام مى‏فرماید: “یک سوم سنگ کنار رفت و نور داخل غار شد.”
دومى گفت: خدایا مى‏دانى که من ماده گاوى داشتم که شیرش رامى‏دوشیدم و آن را به مادرم و بعد باقیمانده را به اهل و عیالم مى‏نوشاندم. شبى‏مانعى پیش آمد و دیر به خانه آمدم و دیدم که مادرم خفته است، بر بالین او ایستادم ‏تا بیدار شود و خود بیدارش نکردم، در همان حالیکه فرزندانم سخت گرسنه وتشنه ‏بودند و من همچنان بر بالین مادرم بودم وپیش آنها نمى‏رفتم تا مادرم بیدار شد و به ‏او شیر نوشاندم تا سیر شد، سپس باقیمانده را براى زن و فرزندانم آوردم، خدایامى‏دانى که من این کار را فقط به امید ثواب تو و ترس از عذابت کردم، به حقّ محمّدافضل و اکرم، سرور اوّلین و آخرین که با خاندانش که برترین خاندانهاى انبیاءواصحابش که گرامیترین اصحاب پیامبران و امّتش که بهترین همه امّتها هستندشرافتش بخشیدى، فرجى حاصل کن.
امام مى‏فرماید: “یک‏سوم دیگر سنگ کنار رفت و امیدشان به نجات نیروگرفت.”
سومى گفت: خدایا مى‏دانى که من زنى را در بنى‏اسرائیل ‏دوست مى‏داشتم،او را خواستم امّا وى خود را تسلیم من نمى‏کرد، مگر در ازاى صد دینار، و من هیچ‏چیز نداشتم، پس چهار سال در خشکى و دریا و دشت و کوه راه پیمودم و خطرها دیدیم و با مهلکه‏ها برخورد کردم تا آن پول را گردآوردم و به آن زن دادم و او خود رابه من واگذاشت، پس چون پیش او نشستم رگهاى گردنش لرزید وگفت: اى بنده‏ ی خدا من دوشیزه هستم، پس مهر خدا را جز به فرمان خدا بر مدار، وآنچه باعث‏شد که من به تو تمکین کنم نیاز و سختى بود. پس من از کنار او برخاستم و او را رهاکردم وصد دینار را به او واگذاشتم. خدایا تو مى‏دانى که این را فقط به امید ثواب تو و ترس از عذابت کردم، به حقّ محمّد افضل اکرم، سرور اوّلین و آخرین که باخاندانش که برترین خاندانهاى انبیاء و اصحابش که گرامیترین اصحاب پیامبران‏و امّتش که بهترین همه امّتها هستند شرافتش بخشیدى، فرجى حاصل کن.
امام گوید: “همه سنگ به کنارى رفت و غلتید در حالیکه با صدایى فصیح‏ و آشکار و مفهوم ندا درداد: به سبب حسن نیّتتان نجات یافتید و به سبب محمّد افضل اکرم سرور اوّلین و آخرین که به داشتن خاندانى که بهترین خاندانهاى انبیاءاست و به داشتن بهترین امّت، ویژه است سعادت یافتید و به بهترین درجات نایل‏شدید.” (بحار الانوار، ج‏90، ص‏13)”
پس خداى متعال، دعاى این سه مرد را استجابت کرد و آنان را به سبب ‏اعمال صالحشان گشایش داد. و اینچنین است که اعمال‏صالح عنصرى فعّال در استجابت دعا مى‏باشد.

9-و از آداب دعا آنست که شخص دعا کننده پس از بیان درخواست خود نهایتاً صلاح کارش را به خدا واگذار کند و به طور حتم چیزی را از خدا نخواهد ،زیرا ممکن است صلاحش در آن نباشد.

حضرت یوسف(ع)این معنا را در دعای خود منظور نکرد و به طور حتم از خدا خواست که برای رهایی از فتنه ی زنان مصر به زندان برود و دعایش هم مستجاب شد و سالها در زندان بسر برد.

به آیه 33 سوره یوسف توجه کنید:

قَالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَیَّ مِمَّا یَدْعُونَنِی إِلَیْهِ وَإِلاَّ تَصْرِفْ عَنِّی کَیْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَیْهِنَّ وَأَکُن مِّنَ الْجَاهِلِینَ

یوسف‏ گفت: “پروردگارا، زندان براى من دوست‏ داشتنى‏تر است از آنچه مرا به آن مى‏خوانند، و اگر نیرنگ آنان را از من بازنگردانى، به سوى آنان خواهم گرایید و از [جمله‏] نادانان خواهم شد”

پس از خروج از زندان به او وحی شد که اگر فقط از خدا نجات و رهایی خود را می خواستی ما به وضعی تو را از آن فتنه نجات می دادیم که حاجت به زندانی شدن ِتو هم نباشد،ولی چون خود از ما زندان را خواسته بودی اجابت کردیم و روانه ی زندان شدی.

پس به این دلیل آن زمان که آنچه را می خواهیم که به صلاحمان نیست خداوند برآورده نمی کند .

در این آیه به صراحت خداوند می فرماید بندگان من، خیلی وقتها دعاهای شما باعث هلاکت ونابودی شماست بنابراین دعایتان را برآورده نمی کنم

پس گاهی اوقات نیز خدای حکیم دعایی از ما را مستجاب می کند که گرهی و یا سختی در زندگی ما ایجاد می کند!

آری، تعجب نکنید چون اولا خودمان خواسته‌ایم، ثانیا خدا خواسته درسهای زندگی جدیدی به ما بیاموزد،باهم این حکایت را می خوانیم:

“ابن فرات روایت می کند که از پسر عمویم ده هزار دینار می خواستم. به امام حسن عسکری نامه نوشتم و شکایت کردم وخواستم که برای حل مشکلم دعا کند.باخود نجوا می کردم و در درون خود می گفتم و نفرینش می کردم که خدا کند بمیرد و من راحت شوم حتی اگر پول مرا هم ندهد.

امام عسکری در جواب فرمودند:حضرت یوسف (ع) در باره طولانی شدن زندان به خدا شکایت کرد.خداوند به او وحی فرمود: ای یوسف تو خودت زندان را برای خودت اختیار کردی، آنجا که گفتی

قَالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَیَّ مِمَّا یَدْعُونَنِی إِلَیْهِ وَإِلاَّ تَصْرِفْ عَنِّی کَیْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَیْهِنَّ وَأَکُن مِّنَ الْجَاهِلِینَ

پروردگارا،زندان برایم از آنچه که مرا به آن می خوانند بهتر است. اگر از من عافیت خواسته بودی عافیت می بخشیدم. پسر عمویت مال تو را بر می گرداند و پس از آن در روز جمعه می میرد.

ابن فرات می گوید: پسر عمویم مالم را بر گرداند.گفتم: چه شد برگرداندی، تو که آن را پس نمی دادی؟

گفت: امام عسکری را در خَوهَب دیدم. به من فرمود مرگ تو نزدیک شده است، مال پسر عمویت را بازگردان. (بحار الانوار،ج 50،ص 36)

با رعایت این آداب دعاهایتان را بیمه کنید و به سوی خدا بفرستید.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *